“Canzón de cuna pra Rosalía Castro, morta”

Ovidio Murguia - Rosalia de Castro yacente (1885)

Rosalía de Castro xacente, por Ovidio Murguía de Castro, Museo de Pontevedra

 

¡Érguete miña amiga,

que xa cantan os galos do día!

¡Érguete, miña amada,

porque o vento muxe, coma unha vaca!

 

Os arados van e vén

desde Santiago a Belén.

 

Dende Belén a Santiago

un anxo vén nun barco.

Un barco de prata fina

que trae dor de Galicia.

Galicia deitada e queda

transida de tristes herbas.

 

Herbas que cobren teu leito

e a negra fonte dos teu cabelos.

Cabelos que van ao mar

onde as nubes teñen seu nidio pombal.

Federico García Lorca, Seis poemas galegos, 1935

Recita Manuel Pita

cabelos

Ilustración de Christian Schloe

 

A pegada de Rosalía en Ana Romaní.

Rosalía de Castro segue a ser un referente para moitos poetas. Hoxe traemos o poema de Ana Romaní que Paula , de 3º ESO, adaptou en  videopoema. Tamén fixo un cartel para o Día de Rosalía. Parabéns princesa!

Paula3

“a soidade da princesa”

 

Rosalía de Castro, Emily Dickinson, Edith Södergan…3

 

Procuramos no fondo da entraña

tódalas sombras da pantasma,

o desterro da bruxa…

a soidade da princesa…

a derrota da amazona…

Deixamos pegadas de sangue

nas alleas terras da palabra.

Ana Romaní, Das últimas mareas (1994)

Vídeo

Clica aquí para ver o videopoema.

Día de Rosalía (2)

Cartel

Entrevista a Ana Romaní sobre o seu poemario Estremas. Preme aquí para lela.

Día de Rosalía, 2016

rosalia robot

Deseño base de OZOCOgz

“Trocand’ en sonrisas
Queixiñas e choros”

IV.

Cantart’ ei, Galicia,
Teus dulces cantares,
Qu’ asi mó pediron
Na veira do mare.

Cantar t’ ei, Galicia,
Na lengua gallega,
Consolo dos males,
Alivio das penas.

Mimosa, soave,
Sentida, queixosa,
Encanta si rie,
Conmove si chora.

Cal ela, ningunha
Tan dulce que cante,
Soidades amargas,
Sospiros amantes.

Misterios da tarde,
Murmuxos da noite:
Cantar t’ ei, Galicia,
Na veira das fontes.

Qu’ asi mó pediron,
Qu’ asi mó mandaron,
Que cant’ e que cante
Na lengua qu’ eu falo.

Qu’ asi mó mandaron,
Qu’ asi mó dixeron…
Xa canto, meniñas,
Coidá que comenzo.

Con dulce alegria,
Con brando compás.
O pé das ondiñas,
Que veñen e van.

Dios santo premita
Qu’ aquestes cantares,
D’ alivio vos sirvan
Nos vosos pesares.

De amabre consolo,
De soave contento,
Cal fartan de dichas
Compridos deseyos.

De noite, de dia,
N’ aurora, na sera,
Oiresme cantando
Por montes e veigas.

Quen queira me chame,
Quen queira m’ obrige,
Cantar, cantareille
De noit’ e de dia.

Por darlle contento,
Por darlle consolo,
Trocand’ en sonrisas
Queixiñas e choros.

Buscaime, rapazas,
Velliñas, mociños,
Buscaim’ antr’ os robres,
Buscaim’ antr’ os millos.

Nas portas dos ricos,
Nas portas dos probes,
Qu’ aquestes cantares
A todos responden.

A todos, qu’ á Virxen
Axuda pedin,
Por que vos console
No voso sufrir.

Nos vosos tormentos,
Nos vosos pesares.

Coidá que comenso…
¡Meniñas, Dios diante!

Cantares Gallegos

Ilustración de Paula Mayor, 2016

Ilustración de Paula Mayor, 2016

 

Visual Thinking para 5.000.000 de palabras Azules.

Con Palabras Azules

Con Palabras Azules

O Proxecto Colaborativo Palabras Azules está a punto de acadar os 5 millóns de visitas ao seu blog. Para celebralo pídennos, aos colabradores un VT no que expresemos que supón para nós o proxecto. Como son unha aprendiz de todo, de escritura creativa e de visual thinking, non o sei expresar mellor e sei que non estarei á altura, pero tamén sei que coa súa presenza, co seu apoio é posible iniciar un camiño de aprendizaxe. Non o fago ben porque acabo de comezar, pero gústame; retomei o lapis e o papel, debuxo na tablet, fago mapas mentais, viñetas,… e gústame! E o que é máis importante, trato de levalo ás aulas, aos meus alumnos. E tamén lles gusta.

Visual Thinking e poesía? Por que non?

O pensamento visual, Visual Thinking, é unha forma de procesar información mediante o uso de debuxos. Formalmente, o pensamento visual utiliza técnicas de debuxo e de toma de notas que permiten á persoa tratar esa información axudándose de imaxes, conectores gráficos e palabras que permitan a comprensión da mesma. Mediante as imaxes pódense identificar problemas, buscar solucións, atopar relacións entre conceptos… todo iso dunha forma máis sinxela que se usásemos a linguaxe oral, por exemplo.

Na orixe, o pensamento visual parte da constatación de que a unha gran parte das persoas, usan a vía visual como vía preferente para aprender. Por outra banda, parece que o sentido da vista sería un dos máis potentes na percepción do mundo, sendo o responsable de ata un 75% na adquisición da información sendo o resto dos sentidos responsables do 25% restante.

Tamén sabemos que o debuxo acompaña aos homes desde o comezo da humanidade, desde a nosa orixe como especie; así nolo amosan as pinturas das covas prehistóricas, a arte rupestre.

"Escena de caza" Cueva de los caballos de La Valltorta, Tírig, Castellón

“Escena de caza” Cueva de los caballos de La Valltorta, Tírig, Castellón

A miña proposta:

Facer unha lectura comprensiva dos poemas de Queixumes dos pinos de Eduardo Pondal, un dos tres grandes poetas do Rexurdimento galego.

DA SERIE “MULLERES”:

This slideshow requires JavaScript.

«Ou Castro de Remesende,
Que te tés por tan fidalgo,
Pois din que dos teus mayores,
Os reís amparo buscáno:
Do castro de Remesende,
Señor, por pleito heredado;
E do castelo que s’ergue
Sobre del, ben adornado,
Cos seus adárves e torres,
Todo ô redor almenados:
Ou Castro, ben se conoce,
Que naceches desleirado,
Entre soldados é muros,
E calabozos é escravos.!»

****

Así decía Hermesinda
De Barcala, ô desleirado;
(Que do solar de seus páis,
Preto pasaba á cabalo)
Limpando as vágoas garridas,
Con un lindo pano branco.

Hermesinda

IDEOGRAMAS

Un ideograma é un signo esquemático non lingüístico que representa globalmente conceptos ou mensaxes simples. Por exemplo, os sinais de tráfico, os símbolos matemáticos ou as iconas de WhatsApp. Caracterízanse pola súa universalidade, a súa economía e a rapidez con que se verifica a súa percepción: de aí o seu amplísimo uso.

O concepto de ideograma representa un ser ou unha idea directamente sen necesidade de transcribir palabras ou frases que o expliquen.soldado

Para saber máis, aquí deixo este documento de Garbiñe Larralde sobre o VT:

 

 

Cantigas de Santa María.

 

Mapa mental CSM

Mapa mental CSM

Rósa das rósas e Fror das frores,  
Dona das donas, Sennor das sennores.

Rósa de beldad’ e de parecer

e Fror d’ alegría e de prazer,

Dona en mui pïadosa seer,

Sennor en toller coitas e doores.

Rósa das rósas e Fror das frores,
Dona das donas, Sennor das sennores.

Atal Sennor dev’ óme muit’ amar,
que de todo mal o póde guardar;
e póde-ll’ os pecados perdõar,
que faz no mundo per maos sabores.

Rósa das rósas e Fror das frores,
Dona das donas, Sennor das sennores.

*************************************

Outros mapas mentais de 3º ESO sobre as Cantigas de Santa María:

Base de datos para o estudo das Cantigas de Santa María. Preme aquí.

C_Sta_Mª

AUDICIÓN:

ESTÁNDARES DE APRENDIZAXE

 

“Choiva” de Miguel González Garcés.

Tanya Mayers

Storm, Tanya Mayers

“Chove”

CHOVE, ESTOU A ANDAR.
Chove por min. Son chuvia.
Unión perfecta. As tempas oprimidas.
Difusa luz, difuso pensamento.
Un sentir vexetal. Fresco ulido a mazá.
a herba, a gris, a terra mol e nova…
Mais estou algo triste, coma ponla amaida
polo peso da chuvia.
Cae a chuvia. Eu ando. As árbores raiolan,
e as augas enguedéllanse, serpean e florecen.
Sou auga, luz, recendo, herba e terra.

Nas faíscas do soño (1972)

Hai cen anos, o 12 de xaneiro de 1916, nacía na Coruña Miguel González Garcés. Como moitos poetas da súa xeración, a de 1936, foi primeiro creador bilingüe, pero a partir de finais dos anos 60 pasaría a producir todos os seus versos en galego. Foi membro correspondente da Real Academia Galega desde 1957, dirixiu a revista Nordés na súa primeira etapa e foi un dos impulsores de Atlántida.
González Garcés desenvolveu tamén un importante labor como articulista, crítico e investigador da historia da Coruña.

Ilustración de Alessandra Fusi

Ilustración de Alessandra Fusi

O home é por sempre unha flor de esperanza.
Quizais o verán xa murchou.
Mais a chuvia de outono
pode erguer as herbiñas cun verde argalleiro.
E as frautas soan.
Pingas de orballo novo
pousan no amor das almas.
E os anxos arrólanse no canto das raiolas
e manseliñamente, bailan, bailan.

Poema tirado de A noite branca, bitácora de Francisco X Fernández Naval.

“Unión libre” de Claudio Rodríguez Fer.

dorna

dorna

Sedíame só no grande mar

e cercáronme as ondas

que cantara o xogral

apareciches dorna

e houbeches barqueiro

para te remar.

Compañeira e amante

como o coñecemento

e o sexo

e a verba

e a terra habitada

(…)

Vulva, 1990

O AUTOR

Claudio Rodríguez Fer no Río Miño

Claudio Rodríguez Fer no Río Miño ( H. Acebo)

O escritor lucense e director da Cátedra Valente de Poesía e Estética da Universidade de Santiago de Compostela, Claudio Rodríguez Fer (Lugo, 1956),  foi catedrático de ensinanza media en Galicia e profesor das Universidades da Cidade de Nova York, da Bretaña Sur en Lorient e da Alta Bretaña en Rennes, por onde foi investido Doutor Honoris Causa. A crítica coincide en sinalalo como o pai da poesía erótica escrita en galego desde que o autor publicou  Poemas de amor sen morte en 1979.

¿Cree que su ópera prima entroncaba de alguna forma con la poesía de juventud de Álvaro Cunqueiro? En Mar ao Norde (Mar al Norte, 1932) el maestro mindoniense exuda sensualidad, por ejemplo, al metaforizar un muslo tibio y entreabierto en una lancha.
Mi primera poesía erótica entroncaba más bien con la lírica gallego-portuguesa medieval, temática y musicalmente erótica, de la que también bebió Cunqueiro. Pensemos, respectivamente, en el ménage à trois de Fernando Esqyo —que invita a una amiga a “dormir” y “folgar” con su amigo— o en las fluyentes sibilantes de los amores cérvidos de Pero Meogo: “Enas verdes ervas, / vi andalas cervas…” [“Y en las verdes hierbas, / vi andar las ciervas…”].

Entrevista de Héctor Acebo en La huella digital